Milo mi poprzedzic przedmowa te pierwsza wieksza publikacje mego dawnego studenta a obecnie wspólpracownika

Miło mi poprzedzić przedmową tę pierwszą większą publikację mego dawnego studenta a obecnie współpracownika, tym bardziej, że jest ona wyrazem naszej ścisłej współpracy. Choć przedstawione w niej poglądy stanowią całkowitą własność autora – tak dalece, że z niektórymi z nich wręcz się nie zgadzam i zastrzegam sobie prawo do publicznej polemiki – noszą one niewątpliwie w bardzo wielu miejscach piętno naszych wielogodzinnych dyskusji. Niezależnie od tego studium to stanowi w swym ogólnym podejściu metodologicznym wyraz jednolitego stylu pracy badawczej, który dzięki wysiłkom całego naszego zespołu coraz wyraźniej zarysowuje się w działalności Katedry Psychologii Klinicznej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Dobra książka powinna móc sama obronić się przed zarzutami niezawodowych krytyków. Rzadko jednak twórca ma tak duże zaufanie do swego dzieła, aby po napisaniu ostatniej strony nie zacząć poszukiwań zadania – zaklęcia. Tego zdania, które by mogło zapewnić właściwe odczytanie intencji, myśli przewodnich, które potrafiłoby uprzedzić zarzuty i wywołać zainteresowanie – czyli zastąpić to wszystko, co powinna dać sama lektura całości. Continue reading „Milo mi poprzedzic przedmowa te pierwsza wieksza publikacje mego dawnego studenta a obecnie wspólpracownika”

Psychologia zostaje w ten sposób wlaczona do nauk przyrodniczych i socjologicznych

Koncepcja ta, której początek dał jeszcze Claude Bernard, a która legła u podstaw całej pawłowskiej teorii odruchów warunkowych i z którą połączyły się takie nazwiska fizjologów i psychologów, jak Cannona, Selyego, Tolmana, Rosenzweiga, S. L. Rubinsztejna i in. okazała się niezwykle płodna i użyteczna. Z jednej strony – umożliwia ona funkcjonalne spojrzenie na psychikę, jako mechanizm napędowy i sterujący reakcjami na bodźce zewnętrzne. Takie ujęcie zgadza się bardzo dobrze z biologicznym pojmowaniem organizmów żywych, jako układów przystosowujących się do swego otoczenia, równocześnie zaś pozwala uwzględnić fakt, że człowiek, żyjąc w środowisku społecznym, w sposób zasadniczy różni się od zwierząt. Psychologia zostaje w ten sposób włączona do nauk przyrodniczych i socjologicznych, a tym samym ulega przezwyciężeniu jej izolacja, charakterystyczna dla okresu introspekcjonizmu. Z drugiej strony koncepcja samoregulacyjna pozwala korzystać w analizach psychologicznych z pojęć cybernetyki – nauki, która modelując funkcje żywych organizmów na maszynach samosterujących i liczących w coraz wyższym stopniu pozwala obiektywnie wyjaśnić czynności dotychczas albo niezrozumiałe, albo tłumaczone w sposób niezgodny z ogólną metodologią nauk przyrodniczych. Continue reading „Psychologia zostaje w ten sposób wlaczona do nauk przyrodniczych i socjologicznych”

Takie definicje sa empirycznie bezuzyteczne.

Procesy, takie jak spostrzeganie, myślenie czy uczucie, oraz właściwości, np. inteligencja, zręczność lub ostrość wzroku, są dostępne badaniu psychologa tylko o tyle, o ile wyrażają się na zewnątrz w określonym sposobie reagowania na bodźce, i muszą być definiowane przez te swoje kryteria empiryczne, w przeciwnym, bowiem razie nie potrafimy nigdy rozpoznać, kiedy badane przez nas osoby spostrzegają, a kiedy myślą, kiedy odznaczają się mniejszą, a kiedy większą inteligencją itd. Niestety – wielu psychologów jeszcze dziś nie zdaje sobie z tego sprawy i aż nazbyt często definiuje podstawowe terminy swej nauki tylko przez podawanie takiej lub innej teorii, tj. określanie natury odnośnych procesów i ich właściwości, bez precyzowania, jak one przejawiają się na zewnątrz. Takie definicje są empirycznie bezużyteczne. Z drugiej jednak strony, definicje terminów psychologicznych nie mogą być czysto zakresowymi określeniami – jak są nimi np. definicje operacyjne – i powinny zawierać również pewne wskazówki, co do natury danych procesów czy właściwości, tj. pewną ich teorię. Continue reading „Takie definicje sa empirycznie bezuzyteczne.”

Niezaleznie od praktycznych walorów tej publikacji trzeba podkreslic jej znaczenie teoretyczne

Nie bez znaczenia jest też fakt, że praca referuje wyniki znaczącej liczby badań, oparta jest na 153 językach w języku polskim, rosyjskim, angielskim, niemieckim i czeskim, umożliwia, więc czytelnikowi zapoznanie się z nowszymi osiągnięciami wiedzy i pogłębienie w ten sposób jego przygotowania teoretycznego. Niezależnie od praktycznych walorów tej publikacji trzeba podkreślić jej znaczenie teoretyczne. Monografie poświęcone analizie podstawowych pojęć wydają się bardzo potrzebne w psychologii, w której w przeciwieństwie do innych nauk przyrodniczych, mających do czynienia z prostszym przedmiotem badania ciągle jeszcze panuje pod tym względem rozwichrzenie. Niezależnie od faktu, że psychologowie, pełni zawsze inwencji terminologicznej, wprowadzali chętnie coraz to nowe określenia nawet dla przedmiotów, dla których już istniały odpowiednie nazwy – przemiany teoretyczne, jakie zachodziły w naszej nauce w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat, odbijały się na jej terminologii, powodując coraz to nowe zmiany znaczenia już wprowadzonych terminów. Continue reading „Niezaleznie od praktycznych walorów tej publikacji trzeba podkreslic jej znaczenie teoretyczne”